Bạn gọi con của con trai nuôi là “cháu”.
Tình huống
Cậu con nuôi của bạn vừa sinh con trai. Bạn muốn biết nên để cháu bé gọi mình là ông hay bà, nội hay ngoại, và có nên thêm chữ “nuôi” hay không.
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới con của con trai nuôi, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Con trai nuôi | con trai |
| 2. Con trai của con trai nuôi | cháu |
Người cuối cùng trong bảng chính là con của con trai nuôi. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của con của con trai nuôi thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Con của con trai nuôi thuộc về gia đình nuôi: người con được nhận làm con nuôi hợp pháp hoặc theo phong tục. Trong cách gọi truyền thống, con nuôi thường gọi bố mẹ nuôi như bố mẹ ruột (“cháu”), còn tên quan hệ chính thức là cháu.
Con nuôi gọi họ hàng của bố mẹ nuôi theo cách các anh chị em của bố mẹ nuôi gọi, nên con của con trai nuôi vẫn nằm ở cùng bậc như họ hàng ruột, chỉ khác ở chữ “nuôi” khi cần nói rõ trong giấy tờ, gia phả hoặc khi giới thiệu với người ngoài.
Nhiều nhà bỏ chữ “nuôi” khi gọi hằng ngày để người con thấy mình là con cháu trong nhà, và chỉ nhắc khi cần thiết, ví dụ khi ghi gia phả hoặc làm thủ tục. Điều này tuỳ ý của cả gia đình và tuỳ cảm xúc của người con.
Ba miền có gọi giống nhau không?
Với con của con trai nuôi, cả ba miền gọi giống nhau là “cháu”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với con của con trai nuôi, bạn nên xưng “ông” (nếu bạn là nam) hoặc “bà” (nếu bạn là nữ).
- Cả ba miền: khi nói với cháu, bạn tự xưng là “ông” (nếu bạn là nam) hoặc “bà” (nếu bạn là nữ).
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Con nuôi có thể nhận nuôi ở bất kỳ độ tuổi nào, nên khoảng cách tuổi giữa bạn và con của con trai nuôi có thể rất khác nhau. Dù lớn hay nhỏ tuổi hơn, cách gọi vẫn đi theo vai vế: cháu.
Nếu người con nuôi lớn lên khi đã nhớ rõ bố mẹ ruột, nhiều gia đình cho phép con dùng hai cách gọi: “cháu” kèm tên cho bố mẹ nuôi, và giữ cách gọi riêng cho bố mẹ ruột. Điều này không xúc phạm ai nếu được nói rõ.
Khi có người lạ hỏi, bạn có thể giới thiệu ngắn gọn “đây là cháu của tôi”, không cần giải thích thêm nếu không muốn.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với con của con trai nuôi, đã ghép đúng cách gọi “cháu” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Giữa tiệc cưới, bạn nắm tay và nói: “Cháu ơi, ông mừng cháu có gia đình mới.”
- Giới thiệu với khách: “Đây là cháu nhà ông, con của con trai nuôi.”
- Khi chúc: “Ông chúc cháu sống hạnh phúc, thương yêu nhau suốt đời.”
Ngày Tết:
- Mừng tuổi: “Ông mừng tuổi cháu, năm mới ngoan, học giỏi nhé.”
- Hỏi han: “Cháu năm nay có kế hoạch gì mới không? Ông nghe nói cháu sắp chuyển việc.”
- Gọi điện: “Cháu ơi, ông chúc Tết cháu đây, cháu về nhà chơi nhé.”
Đám giỗ:
- Trước giờ cúng: “Cháu đến thắp cho ông bà một nén hương nhé.”
- Giữa bữa cơm: “Cháu ăn nhiều vào, ông gắp cho cháu.”
- Cuối buổi: “Cháu về nhớ gọi cho ông khi tới nhà.”
Nếu bạn là nữ, hãy đổi “ông” thành “bà” trong các câu trên.
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi con của con trai nuôi thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Họ hàng của bố mẹ nuôi chưa quen gọi người con nuôi như người trong họ, nên gọi bằng tên thay vì vai vế.
- Người con nuôi muốn gọi “cháu” như với bố mẹ ruột, nhưng người lớn ngại vì sợ mất lòng gia đình ruột của con.
- Giấy tờ ghi “con nuôi” nhưng trong nhà chẳng ai nói như vậy, nên khi cần ghi vào gia phả thì mỗi người một ý.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Tôn trọng cả hai gia đình của người con: bố mẹ ruột và bố mẹ nuôi đều là một phần lịch sử của họ.
- Hỏi chính người con nuôi xem họ muốn giới thiệu quan hệ này ra sao với người ngoài.
- Trong gia phả, ghi rõ chữ “nuôi” kèm ngày nhận nuôi, vì đây là thông tin lịch sử, còn khi gọi thì dùng cách thân mật như người trong nhà.