Anh trai của ông nội gọi là gì?

Tình huống

Họ nhà bạn tổ chức giỗ tổ, có một cụ ông chín mươi tuổi là anh ruột của ông nội bạn. Bố bạn gọi cụ là bác, còn bạn đứng ở hàng cháu chắt, chưa biết nên gọi cụ bằng gì.

Đi từng bước tới người cần gọi

Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới anh trai của ông nội, kèm cách bạn gọi họ.

Người cuối cùng trong bảng chính là anh trai của ông nội. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của anh trai của ông nội thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.

Quy tắc đứng sau cách gọi này

Anh trai của ông nội là anh chị em ruột của ông bà hoặc cụ của bạn, nên ở đời ông bà (hoặc cao hơn). Cách gọi truyền thống là ông, theo bậc ông bà dù họ không phải ông bà ruột của bạn.

Bên nội của bạn có thể có rất nhiều người ở bậc này. Để không nhầm, hãy nhớ nguyên tắc: người ngang hàng với ông bà ruột của bạn thì gọi theo bậc ông bà, thêm “nội” hoặc “ngoại” khi cần phân biệt, và có thể thêm tên riêng để rõ họ là ai.

Với anh trai của ông nội, nhiều nhà thêm thứ vào cách gọi (ông Hai, bà Ba) hoặc gọi “ông bác”, “bà dì” để nhấn mạnh họ là anh chị em của ông bà. Đây là cách gọi dân gian, không có trong hệ thống chính thức nên hãy theo nhà mình.

Ba miền có gọi giống nhau không?

Với anh trai của ông nội, cả ba miền gọi giống nhau là “ông”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.

Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?

Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với anh trai của ông nội, bạn nên xưng “cháu”.

• Cả ba miền: khi nói với ông, bạn tự xưng là “cháu”.

Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn

Ở bậc ông bà, hầu như không có chuyện bạn nhỏ hơn người đó về tuổi, vì họ thuộc đời ông bà. Nhưng cũng có khi người em út của ông bà chỉ lớn hơn bố mẹ bạn một chút, nên bạn có thể gặp một “ông” hoặc “bà” trẻ hơn tưởng tượng.

Trong trường hợp đó, bạn vẫn gọi ông để giữ đúng bậc trên cho cả nhà thấy. Nếu người đó thấy mình còn trẻ mà bị gọi như vậy, họ thường tự nói “gọi bằng cô/chú cho dễ”; hãy làm theo lời họ.

Với anh trai của ông nội đã mất, bạn vẫn dùng tên bậc khi nhắc, ví dụ khi kể chuyện dòng họ hoặc khi cúng giỗ, để người nghe biết chính xác họ đứng ở đâu trong cây gia phả.

Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ

Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với anh trai của ông nội, đã ghép đúng cách gọi “ông” và cách xưng của bạn.

Ngày cưới:

• Mời ông bà lên chỗ ngồi trang trọng: “Cháu xin mời ông ngồi ở đây ạ.”
• Xin lời chúc của người lớn: “Cháu kính xin ông chúc phúc cho đôi trẻ.”
• Giới thiệu với họ hàng bên kia: “Đây là ông của cháu, anh trai của ông nội.”

Ngày Tết:

• Ngày mùng một: “Cháu kính chúc ông năm mới sống lâu, nhiều sức khoẻ.”
• Mừng tuổi người lớn: “Cháu xin mừng tuổi ông, kính chúc ông vạn sự an khang.”
• Gọi điện từ xa: “Ông ơi, cháu chúc Tết ông, cháu sẽ về thăm ông sớm ạ.”

Đám giỗ:

• Thắp hương: “Cháu xin thắp nén hương kính ông.”
• Bày mâm: “Cháu xin phép bày mâm cúng ông.”
• Cuối lễ: “Cháu xin cảm ơn ông đã phù hộ cho con cháu.”

Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất

Trong thực tế, cách gọi anh trai của ông nội thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:

• Hai nhánh trong họ sinh cách nhau nhiều tuổi nên người ở bậc dưới lại lớn tuổi hơn người ở bậc trên, dẫn đến tranh luận “ai gọi ai”.
• Có người gọi anh trai của ông nội theo tuổi (cho tiện), có người gọi theo vai vế (cho đúng), và cả hai đều nghĩ mình đúng.
• Người từ vùng khác về họp họ đôi khi dùng tên gọi quen ở quê họ thay cho “ông”, khiến cả nhà nghe lạ tai.

Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:

1. Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho anh trai của ông nội và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
2. Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
3. Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.