Bạn gọi bố của bố nuôi là “ông nội”.
Tình huống
Ông cụ là bố của bố nuôi bạn đón bạn như cháu ruột trong ngày Tết. Bạn muốn gọi ông giống như các em họ trong nhà, nhưng cũng lo như vậy có thiếu tôn trọng các em ruột của bố nuôi không.
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới bố của bố nuôi, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Bố nuôi | bố (miền Bắc và miền Trung); ba (miền Nam) |
| 2. Bố của bố nuôi | ông nội |
Người cuối cùng trong bảng chính là bố của bố nuôi. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của bố của bố nuôi thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Bố của bố nuôi thuộc về gia đình nuôi: người con được nhận làm con nuôi hợp pháp hoặc theo phong tục. Trong cách gọi truyền thống, con nuôi thường gọi bố mẹ nuôi như bố mẹ ruột (“ông nội”), còn tên quan hệ chính thức là ông nội.
Con nuôi gọi họ hàng của bố mẹ nuôi theo cách các anh chị em của bố mẹ nuôi gọi, nên bố của bố nuôi vẫn nằm ở cùng bậc như họ hàng ruột, chỉ khác ở chữ “nuôi” khi cần nói rõ trong giấy tờ, gia phả hoặc khi giới thiệu với người ngoài.
Nhiều nhà bỏ chữ “nuôi” khi gọi hằng ngày để người con thấy mình là con cháu trong nhà, và chỉ nhắc khi cần thiết, ví dụ khi ghi gia phả hoặc làm thủ tục. Điều này tuỳ ý của cả gia đình và tuỳ cảm xúc của người con.
Ba miền có gọi giống nhau không?
Với bố của bố nuôi, cả ba miền gọi giống nhau là “ông nội”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với bố của bố nuôi, bạn nên xưng “cháu”.
- Cả ba miền: khi nói với ông nội, bạn tự xưng là “cháu”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Con nuôi có thể nhận nuôi ở bất kỳ độ tuổi nào, nên khoảng cách tuổi giữa bạn và bố của bố nuôi có thể rất khác nhau. Dù lớn hay nhỏ tuổi hơn, cách gọi vẫn đi theo vai vế: ông nội.
Nếu người con nuôi lớn lên khi đã nhớ rõ bố mẹ ruột, nhiều gia đình cho phép con dùng hai cách gọi: “ông nội” kèm tên cho bố mẹ nuôi, và giữ cách gọi riêng cho bố mẹ ruột. Điều này không xúc phạm ai nếu được nói rõ.
Khi có người lạ hỏi, bạn có thể giới thiệu ngắn gọn “đây là ông nội của tôi”, không cần giải thích thêm nếu không muốn.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với bố của bố nuôi, đã ghép đúng cách gọi “ông nội” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Mời ông bà lên chỗ ngồi trang trọng: “Cháu xin mời ông nội ngồi ở đây ạ.”
- Xin lời chúc của người lớn: “Cháu kính xin ông nội chúc phúc cho đôi trẻ.”
- Giới thiệu với họ hàng bên kia: “Đây là ông nội của cháu, bố của bố nuôi.”
Ngày Tết:
- Ngày mùng một: “Cháu kính chúc ông nội năm mới sống lâu, nhiều sức khoẻ.”
- Mừng tuổi người lớn: “Cháu xin mừng tuổi ông nội, kính chúc ông nội vạn sự an khang.”
- Gọi điện từ xa: “Ông nội ơi, cháu chúc Tết ông nội, cháu sẽ về thăm ông nội sớm ạ.”
Đám giỗ:
- Thắp hương: “Cháu xin thắp nén hương kính ông nội.”
- Bày mâm: “Cháu xin phép bày mâm cúng ông nội.”
- Cuối lễ: “Cháu xin cảm ơn ông nội đã phù hộ cho con cháu.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi bố của bố nuôi thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Họ hàng của bố mẹ nuôi chưa quen gọi người con nuôi như người trong họ, nên gọi bằng tên thay vì vai vế.
- Người con nuôi muốn gọi “ông nội” như với bố mẹ ruột, nhưng người lớn ngại vì sợ mất lòng gia đình ruột của con.
- Giấy tờ ghi “con nuôi” nhưng trong nhà chẳng ai nói như vậy, nên khi cần ghi vào gia phả thì mỗi người một ý.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Tôn trọng cả hai gia đình của người con: bố mẹ ruột và bố mẹ nuôi đều là một phần lịch sử của họ.
- Hỏi chính người con nuôi xem họ muốn giới thiệu quan hệ này ra sao với người ngoài.
- Trong gia phả, ghi rõ chữ “nuôi” kèm ngày nhận nuôi, vì đây là thông tin lịch sử, còn khi gọi thì dùng cách thân mật như người trong nhà.