Bạn gọi bố dượng là “bố”; về quan hệ, họ là “bố dượng” của bạn (miền Nam nói “ba”).
Tình huống
Mẹ bạn lấy chồng lần hai. Người đàn ông ấy đối xử tử tế với bạn nhưng bạn chưa quen gọi ông là bố. Họ hàng bên ngoại gọi ông một cách, hàng xóm gọi một cách khác, còn bạn thì đang phân vân.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Bố dượng là một phần của gia đình kế: họ không có quan hệ huyết thống với bạn mà đến từ hôn nhân của bố hoặc mẹ (hoặc của bạn). Bộ máy xưng hô gọi tên quan hệ này là bố dượng.
Cách gọi hằng ngày thì khác. Nhiều gia đình để người con tự quyết định gọi người kế là “bố”, gọi bằng tên kèm “cô, chú, bác”, hoặc gọi theo cách thân mật riêng. Điều quan trọng là cách gọi đó được cả hai bên đồng ý, không bị ép buộc.
Dù bộ máy cho đáp án cụ thể, mỗi gia đình kế có hoàn cảnh riêng (người mẹ ruột còn sống hay đã mất, tuổi của người con khi bố mẹ tái hôn), nên hãy xem đây là gợi ý. Đừng ép con gọi người kế bằng từ giống như gọi bố mẹ ruột nếu con chưa sẵn sàng.
Ba miền có gọi giống nhau không?
Có một khác biệt nhỏ về cách nói: miền Nam gọi là “ba” thay cho “bố” (người miền Nam nói “ba, má” thay cho “bố, mẹ”). Đó chỉ là cách nói của từng vùng chứ không phải khác vai vế, nên các phần còn lại của trang áp dụng cho cả ba miền.
Với bố dượng, cả ba miền gọi giống nhau là “bố”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với bố dượng, bạn nên xưng “con”.
- Cả ba miền: khi nói với bố, bạn tự xưng là “con”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Trong gia đình kế, tuổi tác càng dễ lệch. Người kế có thể chỉ lớn hơn bạn vài tuổi, hoặc thậm chí nhỏ hơn. Điều này không làm mất quan hệ: bố dượng vẫn là bố dượng, nhưng cách gọi hằng ngày cần được hai bên cảm thấy thoải mái.
Nếu bố dượng trạc tuổi bạn, hãy tránh bắt gọi bằng “bố” như một nghi thức. Gọi bằng tên kèm “anh/chị/cô/chú” thường là cách giữ lễ mà không khiến ai ngượng, và nhiều gia đình sau một thời gian mới chuyển sang cách gọi thân hơn.
Khi có người lớn trong họ chứng kiến (đám cưới, giỗ), hãy gọi bằng cách mà bố hoặc mẹ của bạn quen dùng, vì họ muốn thấy sự hoà hợp giữa các bên. Riêng tư thì hai người tự thoả thuận.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với bố dượng, đã ghép đúng cách gọi “bố” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Giữa đám cưới, mời lên ngồi: “Con xin mời bố ngồi ở bàn chính ạ.”
- Giới thiệu với bạn bè: “Đây là bố mình, bố dượng.”
- Khi nâng ly: “Con kính chúc bố và cả nhà sức khoẻ, hạnh phúc ạ.”
Ngày Tết:
- Ngày mùng một: “Con chúc bố và cả nhà năm mới sức khoẻ, làm ăn phát đạt ạ.”
- Mừng tuổi: “Con xin mừng tuổi bố, chúc bố năm mới bình an.”
- Gọi điện từ xa: “Bố ơi, con đây ạ, con chúc Tết bố và cả nhà.”
Đám giỗ:
- Thắp hương: “Con xin phép bố cho con thắp hương trước ạ.”
- Giữa mâm cơm: “Bố dùng cơm ạ, hôm nay con nấu món bố thích.”
- Tiễn khách: “Con cảm ơn bố đã đến, bố về cẩn thận ạ.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi bố dượng thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Người con không muốn gọi bố dượng giống như gọi bố mẹ ruột, nhưng người lớn lại mong được gọi như vậy.
- Họ hàng bên người ruột và bên người kế có cách gọi khác nhau, khiến con bị kẹt giữa hai bên.
- Khi có giấy tờ hay lễ nghi (đám cưới, giỗ), không rõ nên ghi quan hệ là “con” hay “con riêng”.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Hãy để người con quyết định cách gọi mình thoải mái, và để người kế được nói điều họ mong muốn, rồi cả hai tìm điểm giữa.
- Nếu có người ruột còn sống, hãy tôn trọng cảm xúc của họ: không bắt con thôi gọi bằng “bố/mẹ” với người đó.
- Ghi trong gia phả rõ quan hệ (bố dượng) để tránh nhầm, còn hằng ngày thì cứ dùng cách gọi cả nhà đồng ý.