Bạn gọi bố của mẹ kế là “ông ngoại”; về quan hệ, họ là “bố của mẹ kế” của bạn. Một số gia đình gọi khác, nên hỏi người lớn trong nhà cho chắc.
Tình huống
Mẹ kế bạn mời cả nhà về quê bà ăn giỗ. Ông cụ là bố của bà ngồi ở đầu bàn. Bạn không phải cháu ruột của ông nhưng lại là người trong nhà, và không biết gọi ông là gì.
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới bố của mẹ kế, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Mẹ kế | mẹ (miền Bắc và miền Trung); má (miền Nam) |
| 2. Bố của mẹ kế | ông ngoại |
Người cuối cùng trong bảng chính là bố của mẹ kế. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của bố của mẹ kế thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Bố của mẹ kế là một phần của gia đình kế: họ không có quan hệ huyết thống với bạn mà đến từ hôn nhân của bố hoặc mẹ (hoặc của bạn). Bộ máy xưng hô gọi tên quan hệ này là ông ngoại (bố của mẹ kế).
Cách gọi hằng ngày thì khác. Nhiều gia đình để người con tự quyết định gọi người kế là “ông ngoại”, gọi bằng tên kèm “cô, chú, bác”, hoặc gọi theo cách thân mật riêng. Điều quan trọng là cách gọi đó được cả hai bên đồng ý, không bị ép buộc.
Vì vậy bộ máy đánh dấu đây là trường hợp mỗi nhà một kiểu: cách gọi dưới đây là cách phổ biến, không phải quy tắc duy nhất. Đừng ép con gọi người kế bằng từ giống như gọi bố mẹ ruột nếu con chưa sẵn sàng.
Ba miền có gọi giống nhau không?
Với bố của mẹ kế, cả ba miền gọi giống nhau là “ông ngoại”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với bố của mẹ kế, bạn nên xưng “cháu”.
- Cả ba miền: khi nói với ông ngoại, bạn tự xưng là “cháu”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Trong gia đình kế, tuổi tác càng dễ lệch. Người kế có thể chỉ lớn hơn bạn vài tuổi, hoặc thậm chí nhỏ hơn. Điều này không làm mất quan hệ: bố của mẹ kế vẫn là ông ngoại (bố của mẹ kế), nhưng cách gọi hằng ngày cần được hai bên cảm thấy thoải mái.
Nếu bố của mẹ kế trạc tuổi bạn, hãy tránh bắt gọi bằng “ông ngoại” như một nghi thức. Gọi bằng tên kèm “anh/chị/cô/chú” thường là cách giữ lễ mà không khiến ai ngượng, và nhiều gia đình sau một thời gian mới chuyển sang cách gọi thân hơn.
Khi có người lớn trong họ chứng kiến (đám cưới, giỗ), hãy gọi bằng cách mà bố hoặc mẹ của bạn quen dùng, vì họ muốn thấy sự hoà hợp giữa các bên. Riêng tư thì hai người tự thoả thuận.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với bố của mẹ kế, đã ghép đúng cách gọi “ông ngoại” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Mời ông bà lên chỗ ngồi trang trọng: “Cháu xin mời ông ngoại ngồi ở đây ạ.”
- Xin lời chúc của người lớn: “Cháu kính xin ông ngoại chúc phúc cho đôi trẻ.”
- Giới thiệu với họ hàng bên kia: “Đây là ông ngoại của cháu, bố của mẹ kế.”
Ngày Tết:
- Ngày mùng một: “Cháu kính chúc ông ngoại năm mới sống lâu, nhiều sức khoẻ.”
- Mừng tuổi người lớn: “Cháu xin mừng tuổi ông ngoại, kính chúc ông ngoại vạn sự an khang.”
- Gọi điện từ xa: “Ông ngoại ơi, cháu chúc Tết ông ngoại, cháu sẽ về thăm ông ngoại sớm ạ.”
Đám giỗ:
- Thắp hương: “Cháu xin thắp nén hương kính ông ngoại.”
- Bày mâm: “Cháu xin phép bày mâm cúng ông ngoại.”
- Cuối lễ: “Cháu xin cảm ơn ông ngoại đã phù hộ cho con cháu.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi bố của mẹ kế thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Người con không muốn gọi bố của mẹ kế giống như gọi bố mẹ ruột, nhưng người lớn lại mong được gọi như vậy.
- Họ hàng bên người ruột và bên người kế có cách gọi khác nhau, khiến con bị kẹt giữa hai bên.
- Khi có giấy tờ hay lễ nghi (đám cưới, giỗ), không rõ nên ghi quan hệ là “con” hay “con riêng”.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Hãy để người con quyết định cách gọi mình thoải mái, và để người kế được nói điều họ mong muốn, rồi cả hai tìm điểm giữa.
- Nếu có người ruột còn sống, hãy tôn trọng cảm xúc của họ: không bắt con thôi gọi bằng “bố/mẹ” với người đó.
- Ghi trong gia phả rõ quan hệ (ông ngoại (bố của mẹ kế)) để tránh nhầm, còn hằng ngày thì cứ dùng cách gọi cả nhà đồng ý.