Bạn gọi chồng của em gái vợ là “em” ở cả ba miền; tên quan hệ thì tuỳ vùng: miền Bắc và miền Trung gọi là đồng hao; miền Nam gọi là cột chèo.
Tình huống
Em gái vợ bạn cưới chồng trẻ hơn bạn. Hai người cùng là rể của một nhà nên hay phải đứng cạnh nhau trong đám giỗ bên vợ. Bạn muốn gọi anh ấy cho thoải mái mà vẫn đúng thứ bậc.
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới chồng của em gái vợ, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Vợ | vợ |
| 2. Em gái của vợ | em |
| 3. Chồng của em gái của vợ | em |
Người cuối cùng trong bảng chính là chồng của em gái vợ. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của chồng của em gái vợ thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Chồng của em gái vợ là người đã lấy em gái của vợ bạn. Hai người đàn ông cùng cưới hai chị em ruột gọi nhau là đồng hao (miền Nam gọi là cột chèo), và vì cùng là rể của một nhà nên được xếp ngang hàng nhau.
Bạn gọi chồng của em gái vợ là em, theo thứ bậc của vợ bạn so với chị em của cô ấy. Vợ bạn là chị nên chồng của em cô ấy được gọi là em. Điều này đúng cả khi người đó lớn hay nhỏ tuổi hơn bạn.
Tên “đồng hao” chỉ mối quan hệ giữa hai người rể, không phải tiếng bạn gọi trực tiếp. Khi nói chuyện, bạn gọi em; khi kể với người thứ ba rằng đó là người đã lấy chị hoặc em của vợ mình, bạn dùng tên quan hệ.
Vì sao các miền gọi khác nhau?
“Đồng hao” và “cột chèo” là hai tên gọi của cùng một quan hệ: hai người đàn ông lấy hai chị em ruột. Miền Bắc và miền Trung nói “đồng hao”, miền Nam nói “cột chèo”. Với chồng của em gái vợ, tiếng bạn gọi người đó (anh hoặc em) giống nhau ở cả ba miền; chỉ tên gọi quan hệ là khác.
- Miền Bắc và miền Trung: gọi là “em”, tên quan hệ là đồng hao.
- Miền Nam: gọi là “em”, tên quan hệ là cột chèo.
Đây là cách gọi phổ biến của từng vùng chứ không phải luật. Người sống xa quê thường giữ cách gọi của quê mình, và nhiều gia đình trộn hai cách. Nếu nhà bạn gọi chồng của em gái vợ khác bảng trên thì cứ theo nhà bạn.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với chồng của em gái vợ, bạn nên xưng “anh” (miền Bắc; miền khác có thể đổi).
- Cả ba miền: khi nói với em, bạn tự xưng là “anh”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Đồng hao không phân tuổi một cách cứng nhắc: chồng của em gái vợ lớn hay nhỏ hơn bạn, tiếng gọi vẫn là em nếu vợ bạn là chị của người vợ kia. Nhiều nhà gọi nhau theo tuổi thật khi hai người đồng hao thân nhau.
Trường hợp thường gặp nhất là người rể nhỏ tuổi hơn nhưng lấy chị gái lớn. Khi đó hai bên gọi nhau bằng “anh” hoặc “em” theo vợ, còn khi chỉ có hai người nhiều đồng hao chuyển sang gọi bằng tên. Đây là thoả thuận riêng, không phải quy định.
Khi bố vợ nâng ly gọi “hai thằng rể”, bạn có thể đáp “dạ, em xin chúc anh” hoặc “dạ, anh xin chúc em” theo đúng vai, rồi để không khí thoải mái hơn bằng một câu đùa nhẹ. Người lớn thường thích thấy các rể hoà thuận.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với chồng của em gái vợ, đã ghép đúng cách gọi “em” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Trước hai họ: “Em ơi, anh muốn nhờ em dẫn khách mời ngồi vào bàn giúp anh nhé.”
- Giới thiệu: “Đây là em, chồng của em gái vợ của anh.”
- Khi nâng ly: “Anh chúc em và cả nhà bên đó luôn hạnh phúc.”
Ngày Tết:
- Ngày mùng một: “Anh chúc em năm mới học tập, công tác thuận lợi.”
- Lì xì: “Em nhận lì xì của anh nhé, chúc em chóng lớn, ngoan.”
- Gọi điện về quê: “Em ơi, năm nay em có về quê ăn Tết không?”
Đám giỗ:
- Khi tới giỗ: “Em đến giúp anh một tay nhé, mâm cỗ hôm nay đông lắm.”
- Phân công: “Em lo phần hương hoa được không, anh lo phần cơm.”
- Cuối buổi: “Anh cảm ơn em đã giúp anh.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi chồng của em gái vợ thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Hai người cùng vào một nhà nhưng một người theo miền Bắc, một người theo miền Nam nên mỗi người dễ gọi chồng của em gái vợ một kiểu.
- Người lớn tuổi hơn không muốn bị gọi là “em” trước mặt họ hàng, trong khi theo thứ bậc người đó phải được gọi như vậy.
- Có nhà bắt gọi theo thứ (chị Hai, chị Ba), có nhà gọi theo tên, và hai cách đó đụng nhau khi cả nhà họp mặt.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho chồng của em gái vợ và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
- Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
- Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.