Bạn gọi con gái của anh trai chồng là “cháu”; về quan hệ, họ là “bên chồng” của bạn.
Tình huống
Cô bé con của anh cả nhà chồng đã hai mươi tuổi, đang ở nhờ nhà bạn để đi học. Bạn thương cháu như con nhưng chưa biết nên bảo cháu gọi mình là gì cho phải phép với anh chị.
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới con gái của anh trai chồng, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Chồng | chồng |
| 2. Anh trai của chồng | anh |
| 3. Con gái của anh trai của chồng | cháu |
Người cuối cùng trong bảng chính là con gái của anh trai chồng. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của con gái của anh trai chồng thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Con gái của anh trai chồng là con của anh trai của chồng bạn, nên là cháu của chồng bạn và cũng là cháu của bạn nhờ hôn nhân. Bạn gọi họ là cháu bất kể họ lớn hay nhỏ tuổi hơn bạn.
Cách suy ra rất đơn giản: người ở đời con của anh chị em của chồng bạn luôn là bậc cháu so với bạn. Tên quan hệ là cháu (bên chồng), với ý rằng họ là cháu bên nhà chồng chứ không phải cháu ruột.
Cách cháu gọi lại bạn thì khác: họ gọi bạn theo cách gọi chồng bạn, thường là “thím”. Vì vậy hai người nên thống nhất sớm để không có người gọi một cách, người gọi một cách.
Ba miền có gọi giống nhau không?
Với con gái của anh trai chồng, cả ba miền gọi giống nhau là “cháu”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với con gái của anh trai chồng, bạn nên xưng “thím”.
- Cả ba miền: khi nói với cháu, bạn tự xưng là “thím”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Cháu bên chồng có thể lớn tuổi hơn bạn, thậm chí đã có gia đình riêng. Bạn vẫn gọi là “cháu” theo vai vế và để họ gọi lại bạn theo bậc của chồng bạn.
Nếu con gái của anh trai chồng trạc tuổi bạn, nhiều nhà để hai bên gọi nhau bằng tên và chỉ gọi đúng vai vế ở nơi đông người. Nếu con gái của anh trai chồng nhỏ tuổi hơn nhiều, hãy gọi tên kèm “cháu” khi có người lớn.
Đừng ép cháu gọi bạn bằng một từ khiến cháu ngại. Bạn có thể nói “cháu cứ gọi cô/chú theo cách mà chồng cô/chú vẫn gọi nhé” để cháu có sẵn câu trả lời.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với con gái của anh trai chồng, đã ghép đúng cách gọi “cháu” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Giữa tiệc cưới, bạn nắm tay và nói: “Cháu ơi, thím mừng cháu có gia đình mới.”
- Giới thiệu với khách: “Đây là cháu nhà thím, con gái của anh trai chồng.”
- Khi chúc: “Thím chúc cháu sống hạnh phúc, thương yêu nhau suốt đời.”
Ngày Tết:
- Mừng tuổi: “Thím mừng tuổi cháu, năm mới ngoan, học giỏi nhé.”
- Hỏi han: “Cháu năm nay có kế hoạch gì mới không? Thím nghe nói cháu sắp chuyển việc.”
- Gọi điện: “Cháu ơi, thím chúc Tết cháu đây, cháu về nhà chơi nhé.”
Đám giỗ:
- Trước giờ cúng: “Cháu đến thắp cho ông bà một nén hương nhé.”
- Giữa bữa cơm: “Cháu ăn nhiều vào, thím gắp cho cháu.”
- Cuối buổi: “Cháu về nhớ gọi cho thím khi tới nhà.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi con gái của anh trai chồng thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Cháu hoặc anh chị em họ lớn tuổi hơn bạn nhưng phải gọi bạn theo bậc trên, nên họ ngại hoặc từ chối.
- Con gái của anh trai chồng gọi bạn một kiểu, còn bố mẹ họ lại dạy gọi kiểu khác, nên bạn bị gọi hai cách trong cùng một nhà.
- Trong ảnh gia đình, chú thích ghi sai vai vế vì người ghi không biết ai là cháu, ai là em họ.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho con gái của anh trai chồng và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
- Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
- Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.