Bạn gọi con trai của chị gái vợ là “cháu” ở cả ba miền; tên quan hệ thì tuỳ vùng: miền Bắc gọi là cháu (bên vợ); miền Trung và miền Nam gọi là cháu (bên vợ).
Tình huống
Cháu con của chị vợ ở gần nhà bạn nên thường sang chơi, ăn cơm, nhờ làm bài tập. Bạn gọi cháu thế nào khi giới thiệu với đồng nghiệp, và cháu nên gọi bạn là gì khi nhắn tin?
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới con trai của chị gái vợ, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Vợ | vợ |
| 2. Chị gái của vợ | chị |
| 3. Con trai của chị gái của vợ | cháu |
Người cuối cùng trong bảng chính là con trai của chị gái vợ. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của con trai của chị gái vợ thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Con trai của chị gái vợ là con của chị gái của vợ bạn, nên là cháu của vợ bạn và cũng là cháu của bạn nhờ hôn nhân. Bạn gọi họ là cháu bất kể họ lớn hay nhỏ tuổi hơn bạn.
Cách suy ra rất đơn giản: người ở đời con của anh chị em của vợ bạn luôn là bậc cháu so với bạn. Tên quan hệ là cháu (bên vợ), với ý rằng họ là cháu bên nhà vợ chứ không phải cháu ruột.
Cách cháu gọi lại bạn thì khác: họ gọi bạn theo cách gọi vợ bạn, thường là “chú”. Vì vậy hai người nên thống nhất sớm để không có người gọi một cách, người gọi một cách.
Vì sao các miền gọi khác nhau?
Con trai của chị gái vợ có cách gọi khác nhau giữa các miền: Miền Bắc gọi là “cháu”; Miền Trung và miền Nam gọi là “cháu”.
- Miền Bắc: gọi là “cháu”, tên quan hệ là bên vợ.
- Miền Trung và miền Nam: gọi là “cháu”, tên quan hệ là bên vợ.
Đây là cách gọi phổ biến của từng vùng chứ không phải luật. Người sống xa quê thường giữ cách gọi của quê mình, và nhiều gia đình trộn hai cách. Nếu nhà bạn gọi con trai của chị gái vợ khác bảng trên thì cứ theo nhà bạn.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với con trai của chị gái vợ, bạn nên xưng “chú” (miền Bắc; miền khác có thể đổi).
- Miền Bắc: khi nói với cháu, bạn tự xưng là “chú”.
- Miền Trung và miền Nam: khi nói với cháu, bạn tự xưng là “dượng”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Cháu bên vợ có thể lớn tuổi hơn bạn, thậm chí đã có gia đình riêng. Bạn vẫn gọi là “cháu” theo vai vế và để họ gọi lại bạn theo bậc của vợ bạn.
Nếu con trai của chị gái vợ trạc tuổi bạn, nhiều nhà để hai bên gọi nhau bằng tên và chỉ gọi đúng vai vế ở nơi đông người. Nếu con trai của chị gái vợ nhỏ tuổi hơn nhiều, hãy gọi tên kèm “cháu” khi có người lớn.
Đừng ép cháu gọi bạn bằng một từ khiến cháu ngại. Bạn có thể nói “cháu cứ gọi cô/chú theo cách mà vợ cô/chú vẫn gọi nhé” để cháu có sẵn câu trả lời.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với con trai của chị gái vợ, đã ghép đúng cách gọi “cháu” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Giữa tiệc cưới, bạn nắm tay và nói: “Cháu ơi, chú mừng cháu có gia đình mới.”
- Giới thiệu với khách: “Đây là cháu nhà chú, con trai của chị gái vợ.”
- Khi chúc: “Chú chúc cháu sống hạnh phúc, thương yêu nhau suốt đời.”
Ngày Tết:
- Mừng tuổi: “Chú mừng tuổi cháu, năm mới ngoan, học giỏi nhé.”
- Hỏi han: “Cháu năm nay có kế hoạch gì mới không? Chú nghe nói cháu sắp chuyển việc.”
- Gọi điện: “Cháu ơi, chú chúc Tết cháu đây, cháu về nhà chơi nhé.”
Đám giỗ:
- Trước giờ cúng: “Cháu đến thắp cho ông bà một nén hương nhé.”
- Giữa bữa cơm: “Cháu ăn nhiều vào, chú gắp cho cháu.”
- Cuối buổi: “Cháu về nhớ gọi cho chú khi tới nhà.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi con trai của chị gái vợ thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Cháu hoặc anh chị em họ lớn tuổi hơn bạn nhưng phải gọi bạn theo bậc trên, nên họ ngại hoặc từ chối.
- Con trai của chị gái vợ gọi bạn một kiểu, còn bố mẹ họ lại dạy gọi kiểu khác, nên bạn bị gọi hai cách trong cùng một nhà.
- Trong ảnh gia đình, chú thích ghi sai vai vế vì người ghi không biết ai là cháu, ai là em họ.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho con trai của chị gái vợ và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
- Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
- Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.