Bạn gọi con gái của em trai mẹ chồng là “em”; về quan hệ, họ là “bên chồng” của bạn.
Tình huống
Em họ của chồng bạn là cô gái mới ra trường, đến nhà thăm anh chị. Chồng gọi cô là em, còn bạn không chắc cô ấy thuộc bậc nào so với bạn vì hai người không cùng huyết thống.
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới con gái của em trai mẹ chồng, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Chồng | chồng |
| 2. Mẹ của chồng | mẹ (miền Bắc và miền Trung); má (miền Nam) |
| 3. Em trai của mẹ của chồng | cậu |
| 4. Con gái của em trai của mẹ của chồng | em |
Người cuối cùng trong bảng chính là con gái của em trai mẹ chồng. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của con gái của em trai mẹ chồng thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Con gái của em trai mẹ chồng là anh chị em họ của chồng bạn, và vì hôn nhân nên họ cũng trở thành họ hàng của bạn. Bạn gọi họ theo thứ bậc mà chồng bạn dùng: em, và tên quan hệ là em (bên chồng).
Chuỗi bốn bước này (bạn → chồng → mẹ → em trai → con gái) dài nhưng có một quy tắc ngắn: hai người là anh chị em họ thì ai thuộc nhánh anh chị là bậc trên. Vì bạn gọi theo chồng bạn nên thứ bậc của bạn cũng đi theo chồng, không đi theo tuổi của bạn.
Trong thực tế, nhiều gia đình đơn giản hoá bằng cách gọi “anh”, “chị”, “em” theo tuổi thật khi chỉ có hai người, và chỉ gọi đúng vai vế khi có người lớn trong họ. Cả hai cách đều được chấp nhận miễn là cả nhà cùng hiểu.
Ba miền có gọi giống nhau không?
Với con gái của em trai mẹ chồng, cả ba miền gọi giống nhau là “em”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với con gái của em trai mẹ chồng, bạn nên xưng “chị”.
- Cả ba miền: khi nói với em, bạn tự xưng là “chị”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Con gái của em trai mẹ chồng có thể lớn tuổi hơn hoặc nhỏ tuổi hơn bạn. Thứ bậc được tính theo chồng bạn và theo nhánh của họ, nên bạn gọi là em bất kể tuổi.
Với người quen lớn tuổi hơn mà phải gọi là “em”, hãy thêm tên: “em Nam”. Với người nhỏ tuổi hơn mà phải gọi là “anh/chị”, hãy xưng bằng tên của mình: “anh Minh”, “chị Hạnh”. Cách này giúp hai bên thoải mái.
Khi không chắc, hãy hỏi chồng bạn cách họ vẫn gọi, vì họ biết rõ ai thuộc nhánh nào trong nhà.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với con gái của em trai mẹ chồng, đã ghép đúng cách gọi “em” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Trước hai họ: “Em ơi, chị muốn nhờ em dẫn khách mời ngồi vào bàn giúp chị nhé.”
- Giới thiệu: “Đây là em, con gái của em trai mẹ chồng của chị.”
- Khi nâng ly: “Chị chúc em và cả nhà bên đó luôn hạnh phúc.”
Ngày Tết:
- Ngày mùng một: “Chị chúc em năm mới học tập, công tác thuận lợi.”
- Lì xì: “Em nhận lì xì của chị nhé, chúc em chóng lớn, ngoan.”
- Gọi điện về quê: “Em ơi, năm nay em có về quê ăn Tết không?”
Đám giỗ:
- Khi tới giỗ: “Em đến giúp chị một tay nhé, mâm cỗ hôm nay đông lắm.”
- Phân công: “Em lo phần hương hoa được không, chị lo phần cơm.”
- Cuối buổi: “Chị cảm ơn em đã giúp chị.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi con gái của em trai mẹ chồng thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Cháu hoặc anh chị em họ lớn tuổi hơn bạn nhưng phải gọi bạn theo bậc trên, nên họ ngại hoặc từ chối.
- Con gái của em trai mẹ chồng gọi bạn một kiểu, còn bố mẹ họ lại dạy gọi kiểu khác, nên bạn bị gọi hai cách trong cùng một nhà.
- Trong ảnh gia đình, chú thích ghi sai vai vế vì người ghi không biết ai là cháu, ai là em họ.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho con gái của em trai mẹ chồng và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
- Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
- Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.