Bạn gọi con trai của anh trai bố vợ là “anh”; về quan hệ, họ là “bên vợ” của bạn.
Tình huống
Anh họ của vợ bạn mời cả hai vợ chồng đến dự đám cưới con. Anh ấy sinh sau vợ bạn vài năm nên bạn băn khoăn: gọi anh là anh, là em, hay gọi theo vợ?
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới con trai của anh trai bố vợ, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Vợ | vợ |
| 2. Bố của vợ | bố (miền Bắc và miền Trung); ba (miền Nam) |
| 3. Anh trai của bố của vợ | bác |
| 4. Con trai của anh trai của bố của vợ | anh |
Người cuối cùng trong bảng chính là con trai của anh trai bố vợ. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của con trai của anh trai bố vợ thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Con trai của anh trai bố vợ là anh chị em họ của vợ bạn, và vì hôn nhân nên họ cũng trở thành họ hàng của bạn. Bạn gọi họ theo thứ bậc mà vợ bạn dùng: anh, và tên quan hệ là anh (bên vợ).
Chuỗi bốn bước này (bạn → vợ → bố → anh trai → con trai) dài nhưng có một quy tắc ngắn: hai người là anh chị em họ thì ai thuộc nhánh anh chị là bậc trên. Vì bạn gọi theo vợ bạn nên thứ bậc của bạn cũng đi theo vợ, không đi theo tuổi của bạn.
Trong thực tế, nhiều gia đình đơn giản hoá bằng cách gọi “anh”, “chị”, “em” theo tuổi thật khi chỉ có hai người, và chỉ gọi đúng vai vế khi có người lớn trong họ. Cả hai cách đều được chấp nhận miễn là cả nhà cùng hiểu.
Ba miền có gọi giống nhau không?
Với con trai của anh trai bố vợ, cả ba miền gọi giống nhau là “anh”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với con trai của anh trai bố vợ, bạn nên xưng “em”.
- Cả ba miền: khi nói với anh, bạn tự xưng là “em”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Con trai của anh trai bố vợ có thể lớn tuổi hơn hoặc nhỏ tuổi hơn bạn. Thứ bậc được tính theo vợ bạn và theo nhánh của họ, nên bạn gọi là anh bất kể tuổi.
Với người quen lớn tuổi hơn mà phải gọi là “em”, hãy thêm tên: “em Nam”. Với người nhỏ tuổi hơn mà phải gọi là “anh/chị”, hãy xưng bằng tên của mình: “anh Minh”, “chị Hạnh”. Cách này giúp hai bên thoải mái.
Khi không chắc, hãy hỏi vợ bạn cách họ vẫn gọi, vì họ biết rõ ai thuộc nhánh nào trong nhà.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với con trai của anh trai bố vợ, đã ghép đúng cách gọi “anh” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Giữa đám cưới, đứng trước hai họ: “Em xin phép mời anh lên chụp ảnh cùng cô dâu chú rể ạ.”
- Giới thiệu với bạn bè cô dâu: “Đây là anh, con trai của anh trai bố vợ của mình.”
- Khi nâng ly chúc mừng: “Em xin chúc anh và gia đình luôn vui khoẻ, thuận hoà.”
Ngày Tết:
- Ngày mùng một: “Em chúc anh năm mới nhiều sức khoẻ, công việc thuận lợi nhé.”
- Lì xì và chúc: “Anh nhận lộc đầu năm nhé, em chúc anh gặp nhiều may mắn.”
- Gọi video về quê: “Anh ơi, em chúc Tết anh và cả nhà từ xa đây.”
Đám giỗ:
- Khi đến thắp hương: “Anh đến sớm quá, em xin phép bày mâm với anh nhé.”
- Phân công trước ngày giỗ: “Anh giúp em đón khách ở cổng được không ạ?”
- Tiễn khách: “Em cảm ơn anh đã đến, anh đi đường cẩn thận.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi con trai của anh trai bố vợ thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Cháu hoặc anh chị em họ lớn tuổi hơn bạn nhưng phải gọi bạn theo bậc trên, nên họ ngại hoặc từ chối.
- Con trai của anh trai bố vợ gọi bạn một kiểu, còn bố mẹ họ lại dạy gọi kiểu khác, nên bạn bị gọi hai cách trong cùng một nhà.
- Trong ảnh gia đình, chú thích ghi sai vai vế vì người ghi không biết ai là cháu, ai là em họ.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho con trai của anh trai bố vợ và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
- Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
- Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.