Con trai của chị gái bố gọi là gì?

Tình huống

Con trai của cô ruột bạn sống ở thành phố khác, mỗi năm gặp nhau một lần dịp giỗ. Anh ấy sinh sau bạn vài tháng nhưng thuộc nhánh chị của bố. Bạn không biết ai phải gọi ai là anh.

Đi từng bước tới người cần gọi

Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới con trai của chị gái bố, kèm cách bạn gọi họ.

Người cuối cùng trong bảng chính là con trai của chị gái bố. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của con trai của chị gái bố thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.

Quy tắc đứng sau cách gọi này

Con trai của chị gái bố là họ hàng ruột thịt của bạn nhưng ở đời xa hơn bố mẹ một chút, nên cách gọi dễ nhầm. Chuỗi quan hệ là bạn → bố → chị gái → con trai, và bộ máy xưng hô cho kết quả là anh (tên quan hệ: anh họ).

Quy tắc chung của họ hàng ruột đời xa là tính theo nhánh chứ không theo tuổi. Mỗi lần đi qua một người anh hay một người chị của bố mẹ bạn thì mọi con cháu của họ nằm ở bậc trên so với con cháu của em họ, và ngược lại.

Vì tuổi và vai vế có thể đi ngược nhau nên cách chắc chắn nhất là so thứ tự của hai người ở chỗ hai nhánh gặp nhau (thường là bố mẹ hai bên), không so tuổi hai người.

Ba miền có gọi giống nhau không?

Với con trai của chị gái bố, cả ba miền gọi giống nhau là “anh”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.

Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?

Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với con trai của chị gái bố, bạn nên xưng “em”.

• Cả ba miền: khi nói với anh, bạn tự xưng là “em”.

Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn

Con trai của chị gái bố có thể sinh trước hoặc sau bạn nhiều năm. Vai vế đi theo nhánh nên bạn vẫn gọi là anh, và đây là chỗ tuổi và vai hay đi ngược nhau nhất trong họ hàng ruột đời xa.

Khi bạn lớn tuổi hơn nhưng phải gọi người kia là “anh” hay “chị”, nhiều người trẻ thấy ngại. Cách phổ biến là gọi đúng vai vế ở nơi đông người (đám giỗ, đám cưới), còn khi hai người ở riêng thì gọi tên hoặc thoả thuận cách gọi thoải mái.

Với con trai của chị gái bố, nếu hai bên chênh nhau nhiều tuổi (ví dụ hai chục tuổi), người trẻ hơn thường được khuyến khích gọi đúng vai vế để thể hiện sự tôn trọng, còn người lớn tuổi hơn thường chủ động nói “cứ gọi bằng tên” nếu muốn thân mật.

Khi người đó là họ hàng theo hai đường

Trong những họ đông người, một người có thể là họ hàng của bạn theo hai đường khác nhau. Ví dụ, con trai của chị gái bố cũng có thể là anh vợ của bạn. Hai đường cho hai cách gọi, và bạn không cần chọn đúng hay sai: cả hai đều có lý do.

Ở trường hợp này hai đường cho cùng một tiếng gọi, nên bạn không phải phân vân.

Đừng quên nói rõ với người đó cách bạn định gọi. Một câu như “em gọi anh theo vai vế nhé, anh thấy thế nào ạ?” khiến họ cảm thấy được tôn trọng, và tránh việc cả hai gọi nhau theo hai kiểu khác nhau trong cùng một buổi họp mặt.

Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ

Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với con trai của chị gái bố, đã ghép đúng cách gọi “anh” và cách xưng của bạn.

Ngày cưới:

• Giữa đám cưới, đứng trước hai họ: “Em xin phép mời anh lên chụp ảnh cùng cô dâu chú rể ạ.”
• Giới thiệu với bạn bè cô dâu: “Đây là anh, con trai của chị gái bố của mình.”
• Khi nâng ly chúc mừng: “Em xin chúc anh và gia đình luôn vui khoẻ, thuận hoà.”

Ngày Tết:

• Ngày mùng một: “Em chúc anh năm mới nhiều sức khoẻ, công việc thuận lợi nhé.”
• Lì xì và chúc: “Anh nhận lộc đầu năm nhé, em chúc anh gặp nhiều may mắn.”
• Gọi video về quê: “Anh ơi, em chúc Tết anh và cả nhà từ xa đây.”

Đám giỗ:

• Khi đến thắp hương: “Anh đến sớm quá, em xin phép bày mâm với anh nhé.”
• Phân công trước ngày giỗ: “Anh giúp em đón khách ở cổng được không ạ?”
• Tiễn khách: “Em cảm ơn anh đã đến, anh đi đường cẩn thận.”

Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất

Trong thực tế, cách gọi con trai của chị gái bố thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:

• Hai nhánh trong họ sinh cách nhau nhiều tuổi nên người ở bậc dưới lại lớn tuổi hơn người ở bậc trên, dẫn đến tranh luận “ai gọi ai”.
• Có người gọi con trai của chị gái bố theo tuổi (cho tiện), có người gọi theo vai vế (cho đúng), và cả hai đều nghĩ mình đúng.
• Người từ vùng khác về họp họ đôi khi dùng tên gọi quen ở quê họ thay cho “anh”, khiến cả nhà nghe lạ tai.

Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:

1. Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho con trai của chị gái bố và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
2. Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
3. Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.