Con gái của anh trai mẹ gọi là gì?

Tình huống

Con gái cậu ruột bạn mới về làm dâu cùng làng. Chị ấy lớn hơn bạn, nhưng mẹ bạn lại bảo gọi theo bên mẹ. Bạn muốn biết chị ấy là chị hay là em của mình.

Đi từng bước tới người cần gọi

Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới con gái của anh trai mẹ, kèm cách bạn gọi họ.

Người cuối cùng trong bảng chính là con gái của anh trai mẹ. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của con gái của anh trai mẹ thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.

Quy tắc đứng sau cách gọi này

Con gái của anh trai mẹ là họ hàng ruột thịt của bạn nhưng ở đời xa hơn bố mẹ một chút, nên cách gọi dễ nhầm. Chuỗi quan hệ là bạn → mẹ → anh trai → con gái, và bộ máy xưng hô cho kết quả là chị (tên quan hệ: chị họ).

Quy tắc chung của họ hàng ruột đời xa là tính theo nhánh chứ không theo tuổi. Mỗi lần đi qua một người anh hay một người chị của bố mẹ bạn thì mọi con cháu của họ nằm ở bậc trên so với con cháu của em họ, và ngược lại.

Vì tuổi và vai vế có thể đi ngược nhau nên cách chắc chắn nhất là so thứ tự của hai người ở chỗ hai nhánh gặp nhau (thường là bố mẹ hai bên), không so tuổi hai người.

Ba miền có gọi giống nhau không?

Với con gái của anh trai mẹ, cả ba miền gọi giống nhau là “chị”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.

Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?

Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với con gái của anh trai mẹ, bạn nên xưng “em”.

• Cả ba miền: khi nói với chị, bạn tự xưng là “em”.

Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn

Con gái của anh trai mẹ có thể sinh trước hoặc sau bạn nhiều năm. Vai vế đi theo nhánh nên bạn vẫn gọi là chị, và đây là chỗ tuổi và vai hay đi ngược nhau nhất trong họ hàng ruột đời xa.

Khi bạn lớn tuổi hơn nhưng phải gọi người kia là “anh” hay “chị”, nhiều người trẻ thấy ngại. Cách phổ biến là gọi đúng vai vế ở nơi đông người (đám giỗ, đám cưới), còn khi hai người ở riêng thì gọi tên hoặc thoả thuận cách gọi thoải mái.

Với con gái của anh trai mẹ, nếu hai bên chênh nhau nhiều tuổi (ví dụ hai chục tuổi), người trẻ hơn thường được khuyến khích gọi đúng vai vế để thể hiện sự tôn trọng, còn người lớn tuổi hơn thường chủ động nói “cứ gọi bằng tên” nếu muốn thân mật.

Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ

Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với con gái của anh trai mẹ, đã ghép đúng cách gọi “chị” và cách xưng của bạn.

Ngày cưới:

• Giữa đám cưới, mời lên ngồi: “Em xin mời chị ngồi ở bàn chính ạ.”
• Giới thiệu với bạn bè: “Đây là chị mình, con gái của anh trai mẹ.”
• Khi nâng ly: “Em kính chúc chị và cả nhà sức khoẻ, hạnh phúc ạ.”

Ngày Tết:

• Ngày mùng một: “Em chúc chị và cả nhà năm mới sức khoẻ, làm ăn phát đạt ạ.”
• Mừng tuổi: “Em xin mừng tuổi chị, chúc chị năm mới bình an.”
• Gọi điện từ xa: “Chị ơi, em đây ạ, em chúc Tết chị và cả nhà.”

Đám giỗ:

• Thắp hương: “Em xin phép chị cho em thắp hương trước ạ.”
• Giữa mâm cơm: “Chị dùng cơm ạ, hôm nay em nấu món chị thích.”
• Tiễn khách: “Em cảm ơn chị đã đến, chị về cẩn thận ạ.”

Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất

Trong thực tế, cách gọi con gái của anh trai mẹ thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:

• Hai nhánh trong họ sinh cách nhau nhiều tuổi nên người ở bậc dưới lại lớn tuổi hơn người ở bậc trên, dẫn đến tranh luận “ai gọi ai”.
• Có người gọi con gái của anh trai mẹ theo tuổi (cho tiện), có người gọi theo vai vế (cho đúng), và cả hai đều nghĩ mình đúng.
• Người từ vùng khác về họp họ đôi khi dùng tên gọi quen ở quê họ thay cho “chị”, khiến cả nhà nghe lạ tai.

Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:

1. Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho con gái của anh trai mẹ và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
2. Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
3. Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.