Bạn gọi anh trai của bố vợ là “bác”; về quan hệ, họ là “bên vợ” của bạn.
Tình huống
Đám giỗ bên vợ có một ông cụ ngồi ở đầu mâm, là anh ruột của bố vợ. Bạn chưa gặp lần nào và phải mời ông ngồi, rót rượu, rồi nói vài câu. Bạn nên gọi ông thế nào cho đúng mà không làm ông phật ý?
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới anh trai của bố vợ, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Vợ | vợ |
| 2. Bố của vợ | bố (miền Bắc và miền Trung); ba (miền Nam) |
| 3. Anh trai của bố của vợ | bác |
Người cuối cùng trong bảng chính là anh trai của bố vợ. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của anh trai của bố vợ thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Anh trai của bố vợ thuộc họ hàng bên vợ của bạn. Bạn gọi họ theo cách vợ bạn gọi, vì khi kết hôn, họ hàng của người bạn đời cũng thành họ hàng của bạn. Với anh trai của bố vợ, tiếng gọi là bác, kèm chữ “bên vợ” khi cần nói rõ họ thuộc nhà nào.
Cách suy ra: bắt đầu từ vợ bạn, đi lên bố hoặc mẹ của người ấy, rồi tới anh trai. Mỗi bước bạn đều hỏi “vợ mình gọi người này là gì?” và gọi giống như vậy, vì bạn nối vào gia đình theo hướng đó.
Có một điểm thường bị bỏ qua: cách vợ bạn gọi và cách bạn gọi giống nhau về vai vế nhưng có thể khác về tên gọi nếu hai bạn ở hai vùng miền khác nhau. Khi đó hãy hỏi vợ cách nhà họ quen gọi, rồi theo đó để vừa lòng người lớn.
Ba miền có gọi giống nhau không?
Với anh trai của bố vợ, cả ba miền gọi giống nhau là “bác”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với anh trai của bố vợ, bạn nên xưng “cháu”.
- Cả ba miền: khi nói với bác, bạn tự xưng là “cháu”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Họ hàng bên vợ của bạn có thể bằng tuổi hoặc nhỏ hơn bạn, và vẫn nằm ở bậc trên. Với anh trai của bố vợ, bạn gọi là bác theo vợ, không theo tuổi của bạn hay của họ.
Khi bạn lớn tuổi hơn anh trai của bố vợ nhiều, hãy gọi “bác” kèm tên cho lễ phép, và xưng bằng tên hoặc bằng “cháu”. Gọi đúng vai vế khiến họ hàng bên vợ thấy bạn biết nề nếp và dễ chấp nhận bạn hơn.
Nếu anh trai của bố vợ cảm thấy lạ khi được người lớn tuổi hơn gọi như vậy, họ thường sẽ nói “cứ gọi tên được rồi”. Khi ấy hãy làm theo, vì đó là lời mời thân mật từ chính người được gọi.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với anh trai của bố vợ, đã ghép đúng cách gọi “bác” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Giữa đám cưới, mời lên ngồi: “Cháu xin mời bác ngồi ở bàn chính ạ.”
- Giới thiệu với bạn bè: “Đây là bác mình, anh trai của bố vợ.”
- Khi nâng ly: “Cháu kính chúc bác và cả nhà sức khoẻ, hạnh phúc ạ.”
Ngày Tết:
- Ngày mùng một: “Cháu chúc bác và cả nhà năm mới sức khoẻ, làm ăn phát đạt ạ.”
- Mừng tuổi: “Cháu xin mừng tuổi bác, chúc bác năm mới bình an.”
- Gọi điện từ xa: “Bác ơi, cháu đây ạ, cháu chúc Tết bác và cả nhà.”
Đám giỗ:
- Thắp hương: “Cháu xin phép bác cho cháu thắp hương trước ạ.”
- Giữa mâm cơm: “Bác dùng cơm ạ, hôm nay cháu nấu món bác thích.”
- Tiễn khách: “Cháu cảm ơn bác đã đến, bác về cẩn thận ạ.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi anh trai của bố vợ thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Anh trai của bố vợ được vợ bạn gọi một kiểu, còn họ hàng ở quê bạn gọi kiểu khác, nên không biết theo ai.
- Người ở bậc trên hay đòi được gọi đúng thứ, trong khi người nhà bạn lại quen gọi thân mật hơn.
- Sau khi vợ hoặc người nhà mất, không ai nhớ lại cách gọi đúng nữa, dẫn đến mỗi người gọi một kiểu.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho anh trai của bố vợ và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
- Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
- Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.