Bạn gọi em trai của bố chồng là “chú”; về quan hệ, họ là “bên chồng” của bạn.
Tình huống
Chú ruột của chồng bạn làm nghề lái xe đường dài, hiếm khi về nhà. Ngày giỗ ông nội chồng, chú về ngồi cạnh bạn. Bạn mới về làm dâu, chưa biết nên gọi chú theo cách của chồng hay cách riêng của mình.
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới em trai của bố chồng, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Chồng | chồng |
| 2. Bố của chồng | bố (miền Bắc và miền Trung); ba (miền Nam) |
| 3. Em trai của bố của chồng | chú |
Người cuối cùng trong bảng chính là em trai của bố chồng. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của em trai của bố chồng thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Em trai của bố chồng thuộc họ hàng bên chồng của bạn. Bạn gọi họ theo cách chồng bạn gọi, vì khi kết hôn, họ hàng của người bạn đời cũng thành họ hàng của bạn. Với em trai của bố chồng, tiếng gọi là chú, kèm chữ “bên chồng” khi cần nói rõ họ thuộc nhà nào.
Cách suy ra: bắt đầu từ chồng bạn, đi lên bố hoặc mẹ của người ấy, rồi tới em trai. Mỗi bước bạn đều hỏi “chồng mình gọi người này là gì?” và gọi giống như vậy, vì bạn nối vào gia đình theo hướng đó.
Có một điểm thường bị bỏ qua: cách chồng bạn gọi và cách bạn gọi giống nhau về vai vế nhưng có thể khác về tên gọi nếu hai bạn ở hai vùng miền khác nhau. Khi đó hãy hỏi chồng cách nhà họ quen gọi, rồi theo đó để vừa lòng người lớn.
Ba miền có gọi giống nhau không?
Với em trai của bố chồng, cả ba miền gọi giống nhau là “chú”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với em trai của bố chồng, bạn nên xưng “cháu”.
- Cả ba miền: khi nói với chú, bạn tự xưng là “cháu”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Họ hàng bên chồng của bạn có thể bằng tuổi hoặc nhỏ hơn bạn, và vẫn nằm ở bậc trên. Với em trai của bố chồng, bạn gọi là chú theo chồng, không theo tuổi của bạn hay của họ.
Khi bạn lớn tuổi hơn em trai của bố chồng nhiều, hãy gọi “chú” kèm tên cho lễ phép, và xưng bằng tên hoặc bằng “cháu”. Gọi đúng vai vế khiến họ hàng bên chồng thấy bạn biết nề nếp và dễ chấp nhận bạn hơn.
Nếu em trai của bố chồng cảm thấy lạ khi được người lớn tuổi hơn gọi như vậy, họ thường sẽ nói “cứ gọi tên được rồi”. Khi ấy hãy làm theo, vì đó là lời mời thân mật từ chính người được gọi.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với em trai của bố chồng, đã ghép đúng cách gọi “chú” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Giữa đám cưới, mời lên ngồi: “Cháu xin mời chú ngồi ở bàn chính ạ.”
- Giới thiệu với bạn bè: “Đây là chú mình, em trai của bố chồng.”
- Khi nâng ly: “Cháu kính chúc chú và cả nhà sức khoẻ, hạnh phúc ạ.”
Ngày Tết:
- Ngày mùng một: “Cháu chúc chú và cả nhà năm mới sức khoẻ, làm ăn phát đạt ạ.”
- Mừng tuổi: “Cháu xin mừng tuổi chú, chúc chú năm mới bình an.”
- Gọi điện từ xa: “Chú ơi, cháu đây ạ, cháu chúc Tết chú và cả nhà.”
Đám giỗ:
- Thắp hương: “Cháu xin phép chú cho cháu thắp hương trước ạ.”
- Giữa mâm cơm: “Chú dùng cơm ạ, hôm nay cháu nấu món chú thích.”
- Tiễn khách: “Cháu cảm ơn chú đã đến, chú về cẩn thận ạ.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi em trai của bố chồng thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Em trai của bố chồng được chồng bạn gọi một kiểu, còn họ hàng ở quê bạn gọi kiểu khác, nên không biết theo ai.
- Người ở bậc trên hay đòi được gọi đúng thứ, trong khi người nhà bạn lại quen gọi thân mật hơn.
- Sau khi chồng hoặc người nhà mất, không ai nhớ lại cách gọi đúng nữa, dẫn đến mỗi người gọi một kiểu.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho em trai của bố chồng và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
- Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
- Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.