Bạn gọi em gái của mẹ vợ là “dì”; về quan hệ, họ là “bên vợ” của bạn.
Tình huống
Mẹ vợ có cô em gái ở xa, về dự lễ vu quy của con gái bạn bè. Cô ấy chỉ hơn bạn mười tuổi, tính tình vui vẻ, và cô vừa bước vào đã bắt tay bạn. Bạn gọi cô là gì khi đứng trước hai họ?
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới em gái của mẹ vợ, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Vợ | vợ |
| 2. Mẹ của vợ | mẹ (miền Bắc và miền Trung); má (miền Nam) |
| 3. Em gái của mẹ của vợ | dì |
Người cuối cùng trong bảng chính là em gái của mẹ vợ. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của em gái của mẹ vợ thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Em gái của mẹ vợ thuộc họ hàng bên vợ của bạn. Bạn gọi họ theo cách vợ bạn gọi, vì khi kết hôn, họ hàng của người bạn đời cũng thành họ hàng của bạn. Với em gái của mẹ vợ, tiếng gọi là dì, kèm chữ “bên vợ” khi cần nói rõ họ thuộc nhà nào.
Cách suy ra: bắt đầu từ vợ bạn, đi lên bố hoặc mẹ của người ấy, rồi tới em gái. Mỗi bước bạn đều hỏi “vợ mình gọi người này là gì?” và gọi giống như vậy, vì bạn nối vào gia đình theo hướng đó.
Có một điểm thường bị bỏ qua: cách vợ bạn gọi và cách bạn gọi giống nhau về vai vế nhưng có thể khác về tên gọi nếu hai bạn ở hai vùng miền khác nhau. Khi đó hãy hỏi vợ cách nhà họ quen gọi, rồi theo đó để vừa lòng người lớn.
Ba miền có gọi giống nhau không?
Với em gái của mẹ vợ, cả ba miền gọi giống nhau là “dì”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với em gái của mẹ vợ, bạn nên xưng “cháu”.
- Cả ba miền: khi nói với dì, bạn tự xưng là “cháu”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Họ hàng bên vợ của bạn có thể bằng tuổi hoặc nhỏ hơn bạn, và vẫn nằm ở bậc trên. Với em gái của mẹ vợ, bạn gọi là dì theo vợ, không theo tuổi của bạn hay của họ.
Khi bạn lớn tuổi hơn em gái của mẹ vợ nhiều, hãy gọi “dì” kèm tên cho lễ phép, và xưng bằng tên hoặc bằng “cháu”. Gọi đúng vai vế khiến họ hàng bên vợ thấy bạn biết nề nếp và dễ chấp nhận bạn hơn.
Nếu em gái của mẹ vợ cảm thấy lạ khi được người lớn tuổi hơn gọi như vậy, họ thường sẽ nói “cứ gọi tên được rồi”. Khi ấy hãy làm theo, vì đó là lời mời thân mật từ chính người được gọi.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với em gái của mẹ vợ, đã ghép đúng cách gọi “dì” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Giữa đám cưới, mời lên ngồi: “Cháu xin mời dì ngồi ở bàn chính ạ.”
- Giới thiệu với bạn bè: “Đây là dì mình, em gái của mẹ vợ.”
- Khi nâng ly: “Cháu kính chúc dì và cả nhà sức khoẻ, hạnh phúc ạ.”
Ngày Tết:
- Ngày mùng một: “Cháu chúc dì và cả nhà năm mới sức khoẻ, làm ăn phát đạt ạ.”
- Mừng tuổi: “Cháu xin mừng tuổi dì, chúc dì năm mới bình an.”
- Gọi điện từ xa: “Dì ơi, cháu đây ạ, cháu chúc Tết dì và cả nhà.”
Đám giỗ:
- Thắp hương: “Cháu xin phép dì cho cháu thắp hương trước ạ.”
- Giữa mâm cơm: “Dì dùng cơm ạ, hôm nay cháu nấu món dì thích.”
- Tiễn khách: “Cháu cảm ơn dì đã đến, dì về cẩn thận ạ.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi em gái của mẹ vợ thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Em gái của mẹ vợ được vợ bạn gọi một kiểu, còn họ hàng ở quê bạn gọi kiểu khác, nên không biết theo ai.
- Người ở bậc trên hay đòi được gọi đúng thứ, trong khi người nhà bạn lại quen gọi thân mật hơn.
- Sau khi vợ hoặc người nhà mất, không ai nhớ lại cách gọi đúng nữa, dẫn đến mỗi người gọi một kiểu.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho em gái của mẹ vợ và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
- Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
- Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.