Bạn gọi mẹ của mẹ chồng là “bà”; về quan hệ, họ là “bên chồng” của bạn.
Tình huống
Bà ngoại của chồng bạn sống cùng cậu của anh ấy. Lần đầu bạn về nhà chồng ăn Tết, mẹ chồng dẫn bạn sang chào bà. Bạn muốn gọi bà theo cách chồng gọi để mẹ chồng thấy bạn đã biết nề nếp nhà này.
Đi từng bước tới người cần gọi
Muốn gọi đúng một người ở nhiều bước, đừng nhảy cóc: hãy đi từng người một và hỏi “người này là gì của mình?”. Bảng dưới đây liệt kê từng người bạn đi qua trên đường tới mẹ của mẹ chồng, kèm cách bạn gọi họ.
| Người trong chuỗi | Bạn gọi là |
|---|---|
| 1. Chồng | chồng |
| 2. Mẹ của chồng | mẹ (miền Bắc và miền Trung); má (miền Nam) |
| 3. Mẹ của mẹ của chồng | bà |
Người cuối cùng trong bảng chính là mẹ của mẹ chồng. Các dòng phía trên không chỉ để tra cứu: chúng cho thấy cách gọi của mẹ của mẹ chồng thường nối vào cách gọi của người đứng ngay trước họ, nên nhớ được người ở giữa là nhớ được người cuối.
Quy tắc đứng sau cách gọi này
Mẹ của mẹ chồng thuộc họ hàng bên chồng của bạn. Bạn gọi họ theo cách chồng bạn gọi, vì khi kết hôn, họ hàng của người bạn đời cũng thành họ hàng của bạn. Với mẹ của mẹ chồng, tiếng gọi là bà, kèm chữ “bên chồng” khi cần nói rõ họ thuộc nhà nào.
Cách suy ra: bắt đầu từ chồng bạn, đi lên bố hoặc mẹ của người ấy, rồi tới người cần gọi. Mỗi bước bạn đều hỏi “chồng mình gọi người này là gì?” và gọi giống như vậy, vì bạn nối vào gia đình theo hướng đó.
Có một điểm thường bị bỏ qua: cách chồng bạn gọi và cách bạn gọi giống nhau về vai vế nhưng có thể khác về tên gọi nếu hai bạn ở hai vùng miền khác nhau. Khi đó hãy hỏi chồng cách nhà họ quen gọi, rồi theo đó để vừa lòng người lớn.
Ba miền có gọi giống nhau không?
Với mẹ của mẹ chồng, cả ba miền gọi giống nhau là “bà”. Điều này giúp bạn khỏi phải chọn vùng, nhưng đừng suy ra rằng mọi người họ hàng đều như vậy: nhiều quan hệ khác (như chị gái hoặc anh trai của bố mẹ) vẫn đổi theo miền.
Họ gọi lại bạn, bạn xưng thế nào?
Cách họ gọi bạn cũng chính là cách bạn tự xưng khi nói chuyện với họ. Với mẹ của mẹ chồng, bạn nên xưng “cháu”.
- Cả ba miền: khi nói với bà, bạn tự xưng là “cháu”.
Nếu người đó nhỏ tuổi hơn hoặc lớn tuổi hơn bạn
Họ hàng bên chồng của bạn có thể bằng tuổi hoặc nhỏ hơn bạn, và vẫn nằm ở bậc trên. Với mẹ của mẹ chồng, bạn gọi là bà theo chồng, không theo tuổi của bạn hay của họ.
Khi bạn lớn tuổi hơn mẹ của mẹ chồng nhiều, hãy gọi “bà” kèm tên cho lễ phép, và xưng bằng tên hoặc bằng “cháu”. Gọi đúng vai vế khiến họ hàng bên chồng thấy bạn biết nề nếp và dễ chấp nhận bạn hơn.
Nếu mẹ của mẹ chồng cảm thấy lạ khi được người lớn tuổi hơn gọi như vậy, họ thường sẽ nói “cứ gọi tên được rồi”. Khi ấy hãy làm theo, vì đó là lời mời thân mật từ chính người được gọi.
Câu nói mẫu cho ngày cưới, ngày Tết, đám giỗ
Biết tiếng gọi chưa đủ: bạn còn cần câu nói hoàn chỉnh ở những dịp quan trọng. Dưới đây là câu mẫu với mẹ của mẹ chồng, đã ghép đúng cách gọi “bà” và cách xưng của bạn.
Ngày cưới:
- Giữa đám cưới, mời lên ngồi: “Cháu xin mời bà ngồi ở bàn chính ạ.”
- Giới thiệu với bạn bè: “Đây là bà mình, mẹ của mẹ chồng.”
- Khi nâng ly: “Cháu kính chúc bà và cả nhà sức khoẻ, hạnh phúc ạ.”
Ngày Tết:
- Ngày mùng một: “Cháu chúc bà và cả nhà năm mới sức khoẻ, làm ăn phát đạt ạ.”
- Mừng tuổi: “Cháu xin mừng tuổi bà, chúc bà năm mới bình an.”
- Gọi điện từ xa: “Bà ơi, cháu đây ạ, cháu chúc Tết bà và cả nhà.”
Đám giỗ:
- Thắp hương: “Cháu xin phép bà cho cháu thắp hương trước ạ.”
- Giữa mâm cơm: “Bà dùng cơm ạ, hôm nay cháu nấu món bà thích.”
- Tiễn khách: “Cháu cảm ơn bà đã đến, bà về cẩn thận ạ.”
Chuyện hay bất đồng và cách thống nhất
Trong thực tế, cách gọi mẹ của mẹ chồng thường gây tranh luận nhỏ trong gia đình. Những chuyện hay gặp:
- Mẹ của mẹ chồng được chồng bạn gọi một kiểu, còn họ hàng ở quê bạn gọi kiểu khác, nên không biết theo ai.
- Người ở bậc trên hay đòi được gọi đúng thứ, trong khi người nhà bạn lại quen gọi thân mật hơn.
- Sau khi chồng hoặc người nhà mất, không ai nhớ lại cách gọi đúng nữa, dẫn đến mỗi người gọi một kiểu.
Một vài cách thống nhất mà nhiều gia đình thấy hiệu quả:
- Cả nhà thống nhất một cách gọi duy nhất cho mẹ của mẹ chồng và nhắn vào nhóm chat gia đình, để ai mới về dâu, về rể cũng đọc được.
- Hỏi người lớn tuổi nhất trong nhánh đó, vì họ thường biết cách gọi đã dùng qua nhiều đời.
- Ghi lại cách gọi vào gia phả hay sổ họ, để con cháu sau không phải tranh cãi lại.