Cúng 49 ngày (chung thất) là ngày thứ 49 kể từ ngày mất. Nếu coi ngày mất là ngày thứ nhất thì cộng thêm 48 ngày vào ngày mất; nhiều nhà đếm từ hôm sau nên lệch một ngày.
Cúng 49 ngày có ý nghĩa gì
Bốn mươi chín ngày là bảy tuần thất, mỗi thất bảy ngày. Theo quan niệm dân gian chịu ảnh hưởng của Phật giáo, đây là khoảng thời gian người mới mất còn ở giai đoạn chuyển tiếp, nên con cháu cúng lễ đều đặn và nhờ tụng kinh để cầu nguyện. Cúng 49 ngày là lần cuối trong chuỗi bảy lần cúng thất, gọi là chung thất.
Vì đây là quan niệm gắn với tôn giáo và phong tục, không phải gia đình nào cũng làm. Có nhà làm đủ bảy lần, có nhà chỉ làm lễ lớn ở thất đầu và thất cuối, có nhà chỉ làm cúng 49 ngày như một buổi họp mặt nhẹ nhàng, có nhà không làm mà chỉ thắp hương hằng ngày.
Cách tính ngày cúng 49 ngày
Công cụ đếm theo ngày thực và coi ngày mất là ngày thứ nhất, nên ngày thứ 49 bằng ngày mất cộng 48 ngày. Với người mất ngày 15/9/2021 dương lịch (9/8 âm lịch năm Tân Sửu), cúng 49 ngày rơi vào 2/11/2021 dương lịch (Thứ ba), tức 28/9 âm lịch.
Nhiều gia đình đếm từ ngày hôm sau, tức coi ngày thứ nhất là ngày sau khi mất, thì ngày cúng muộn hơn một ngày. Hai cách đều gặp trong thực tế; hãy thống nhất với gia đình hoặc hỏi người hướng dẫn nghi lễ để cả nhà làm cùng một ngày. Cách ghi dương lịch hay âm lịch chỉ là hai tên của cùng một ngày, không làm đổi số ngày đếm.
Mốc cúng thất theo từng tuần
Đầu thất (ngày thứ 7) và chung thất (ngày thứ 49) là hai mốc nhiều nhà coi trọng nhất, giữa đó là các thất thứ hai đến thứ sáu. Bảng bên dưới liệt kê bảy thất và cúng 100 ngày của một ca ví dụ để bạn hình dung khoảng cách. Với ca này, thất thứ ba (ngày thứ 21) rơi vào 5/10/2021.
Làm cúng 49 ngày như thế nào
Cách làm khác nhau theo tôn giáo, vùng và gia đình. Nhiều nhà nhờ thầy hoặc người hướng dẫn làm lễ ở nhà hoặc ở chùa, chuẩn bị mâm cúng cơm chay hoặc mặn, mời họ hàng gần. Gia đình Công giáo hoặc không theo tôn giáo thường theo lịch cầu nguyện riêng hoặc chỉ làm bữa cơm tưởng nhớ; nên hỏi người hướng dẫn của gia đình thay vì làm theo nhà khác.
Dù làm cách nào, điều gia đình thường quan tâm nhất là cả họ biết ngày giờ để về dự, và buổi lễ diễn ra trang nghiêm, vừa sức.
- Chốt cách đếm (coi ngày mất là ngày thứ nhất hay từ hôm sau) và ngày cúng với cả nhà.
- Liên hệ thầy hoặc người hướng dẫn nghi lễ sớm để hỏi ngày giờ phù hợp.
- Chuẩn bị mâm cúng, hương, hoa, nến, trái cây theo lệ nhà; hỏi mâm mặn hay chay.
- Mời họ hàng gần và người thân thiết, thông báo trước ít nhất vài ngày.
- Phân công người đón khách, người lo cơm, người ghi lại việc cần nhớ.
- Sắp xếp để người ở xa kết nối qua điện thoại hoặc video nếu không về được.
Khi cúng 49 ngày rơi vào ngày làm việc
Ca ví dụ thứ hai cho thấy điều này thường xảy ra: người mất ngày 3/3/2023 dương lịch (12/2 âm lịch năm Quý Mão), cúng 49 ngày rơi vào 20/4/2023 (Thứ năm). Nếu đó là ngày làm việc, nhiều gia đình giữ phần cúng chính đúng ngày (sáng sớm hoặc tối) rồi mời họ hàng vào cuối tuần gần nhất, hoặc làm lễ lớn vào cuối tuần tuần đó. Chọn cách nào cũng nên báo rõ với họ hàng để không ai hiểu nhầm là bỏ ngày cúng.
Sau cúng 49 ngày là gì
Mốc kế tiếp là cúng 100 ngày (với ca ví dụ thứ nhất là 23/12/2021), rồi giỗ đầu tròn một năm theo âm lịch (4/9/2022). Nhiều nhà bỏ qua mốc 100 ngày và chỉ làm giỗ đầu. Hãy xem các trang riêng về cúng 100 ngày và giỗ đầu để biết thêm.
Tin nhắn mẫu báo họ hàng
Để họ hàng khỏi nhầm ngày, nhiều gia đình gửi một tin nhắn ngắn vào nhóm chat chung. Ví dụ với ca thứ nhất: “Gia đình xin báo, lễ cúng 49 ngày của người thân sẽ được làm vào Thứ ba 2/11/2021 dương lịch (28/9 âm lịch). Gia đình trân trọng mời họ hàng về dự.” Bạn thay ngày và tên theo gia đình mình.
Nên ghi cả ngày dương lịch và âm lịch, thứ trong tuần, giờ làm lễ và địa điểm; nếu gia đình đếm theo cách khác (từ hôm sau), ghi chú rõ để người đã nghe thông tin từ nơi khác không hiểu nhầm.
Ví dụ 1: bảy thất và cúng 100 ngày
Người mất ngày 15/9/2021 dương lịch (9/8 âm lịch năm Tân Sửu) (đếm ngày mất là ngày thứ nhất):
| Đầu thất (thất thứ nhất, 7 ngày) | 21/9/2021 (Thứ ba), 15/8 âm lịch |
|---|---|
| Thất thứ 2 (14 ngày) | 28/9/2021 (Thứ ba), 22/8 âm lịch |
| Thất thứ 3 (21 ngày) | 5/10/2021 (Thứ ba), 29/8 âm lịch |
| Thất thứ 4 (28 ngày) | 12/10/2021 (Thứ ba), 7/9 âm lịch |
| Thất thứ 5 (35 ngày) | 19/10/2021 (Thứ ba), 14/9 âm lịch |
| Thất thứ 6 (42 ngày) | 26/10/2021 (Thứ ba), 21/9 âm lịch |
| Chung thất (thất thứ 7, cúng 49 ngày) | 2/11/2021 (Thứ ba), 28/9 âm lịch |
| Cúng 100 ngày (tốt khốc) | 23/12/2021 (Thứ năm), 20/11 âm lịch |
Ví dụ 2: một ca khác
Người mất ngày 3/3/2023 dương lịch (12/2 âm lịch năm Quý Mão). Đầu thất, thất thứ ba và chung thất:
| Đầu thất (thất thứ nhất, 7 ngày) | 9/3/2023 (Thứ năm), 18/2 âm lịch |
|---|---|
| Thất thứ 3 (21 ngày) | 23/3/2023 (Thứ năm), 2/2 nhuận âm lịch |
| Chung thất (thất thứ 7, cúng 49 ngày) | 20/4/2023 (Thứ năm), 1/3 âm lịch |
Ngày trong ví dụ được tính bằng đúng bộ máy của công cụ bên dưới. Phong tục giỗ khác nhau giữa các vùng và gia đình; hãy theo thói quen của họ nhà bạn.